Φορολογικά και Κοινωνικά Κίνητρα Υποστήριξης Οικογενειών με Εξαρτώμενα Τέκνα

Η εφαρμογή και εποπτεία των σχετικών μέτρων πραγματοποιείται από:

• Υπουργείο Οικονομικών, ως κύριος αρμόδιος για τα φορολογικά θέματα.
• Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων του ΚΦΕ και την παρακράτηση φόρου.
• Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, υπεύθυνο για τη χάραξη πολιτικών υπέρ των οικογενειών.
• ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ), για την παροχή της ειδικής παροχής μητρότητας.
• e-ΕΦΚΑ, για την απονομή επιδομάτων μητρότητας και ασφάλισης.

ΟΠΕΚΑ, για τη χορήγηση επιδόματος παιδιού, επιδόματος γέννησης και άλλων οικογενειακών παροχών.

Ισχύον Νομικό Πλαίσιο

Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει πληθώρα ρυθμίσεων που αποσκοπούν στη φορολογική ελάφρυνση και οικονομική στήριξη των οικογενειών με παιδιά. Συνοπτικά:

α) Μείωση φόρου εισοδήματος (άρθρο 16 του ν.4172/2013 – ΚΦΕ)

Ορίζεται μείωση φόρου με βάση τον αριθμό εξαρτώμενων τέκνων:

• 900 € για 1 τέκνο
• 1.120 € για 2 τέκνα
• 1.340 € για 3 τέκνα
• 1.580 € για 4 τέκνα
• 1.780 € για 5 τέκνα
  Για κάθε επιπλέον τέκνο πέραν του πέμπτου, η μείωση αυξάνεται κατά 220 €.

Ειδική πρόβλεψη: η μείωση φόρου περιορίζεται κατά 20 € ανά 1.000 € φορολογητέου εισοδήματος, εκτός αν ο φορολογούμενος έχει 5 ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.

β) Ελάχιστο καθαρό εισόδημα για ατομικές επιχειρήσεις (άρθρο 28Α ΚΦΕ)

Για πολύτεκνους που ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος  μειώνεται κατά 50%, ενισχύοντας την επιχειρηματικότητα  σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες όπως αυτή των πολυτέκνων. 

γ) Επιδόματα και αφορολόγητες παροχές

1. Επίδομα γέννησης (ν.4659/2020): 2.000 € για κάθε παιδί.

Απαλλάσσεται από κάθε φόρο, τέλος ή εισφορά.

1. Επίδομα παιδιού (άρθρο 214 του ν.4512/2018):

Καταβάλλεται με βάση τον αριθμό τέκνων και το ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα.

Είναι αφορολόγητο και ανεκχώρητο.

1. Ειδική παροχή προστασίας μητρότητας (άρθρο 6 του ν.4097/2012):

Παρέχεται από τη ΔΥΠΑ μετά τη λήξη της κανονικής άδειας μητρότητας.

Είναι αφορολόγητη και δεν υπόκειται σε κρατήσεις.

1. Επίδομα ενοικίου:

Μέχρι 800 € ετησίως, προσαυξανόμενο κατά 50 € για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.

Ρυθμίσεις σύμφωνα με υπουργικές αποφάσεις στο πλαίσιο του ΚΦΕ.

δ) Φοροαπαλλαγές και λοιπές διευκολύνσεις

• • Άρθρο 14 ΚΦΕ: Φοροαπαλλαγή οικειοθελών παροχών επιχειρήσεων υπέρ νέων γονέων.
  • Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας (ν.4223/2013):
    Ευνοϊκότερες προϋποθέσεις χορήγησης εκπτώσεων στον ΕΝ.Φ.Ι.Α. για οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα.
  • Απαλλαγή ΦΜΑ για πρώτη κατοικία:
    Προσαύξηση του ορίου κάλυψης στεγαστικών αναγκών κατά 25 τ.μ. για τα δύο πρώτα τέκνα και 30 τ.μ. για κάθε επόμενο.
  • Απαλλαγή από φόρο πολυτελούς διαβίωσης (άρθρο 44 ν.4111/2013):
    Εξαίρεση για αυτοκίνητα Ι.Χ. πολύτεκνων με τουλάχιστον 4 εξαρτώμενα τέκνα.

• Για την κάλυψη των τεκμηρίων διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (άρθρα 31 και 32  του ΚΦΕ), λαμβάνεται υπόψη το «οικογενειακό εισόδημα»

• Με την παρ. 1 του άρθρου 98 του ν.5219/2025 «Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας», μεταξύ άλλων, ειδικά η γονική παροχή ή η δωρεά προς τα πρόσωπα που υπάγονται στην Α’ κατηγορία της παρ. 1 του άρθρου 78 οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου, καθώς και η γονική παροχή ή η δωρεά χρηματικών ποσών προς τα ως άνω πρόσωπα, η οποία διενεργείται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, υπόκεινται σε φόρο, ο οποίος υπολογίζεται με συντελεστή δέκα τοις εκατό (10%), μετά την αφαίρεση εφάπαξ αφορολογήτου ποσού οκτακοσίων χιλιάδων (800.000) ευρώ. 

ε) Κατάργηση παλαιών ευνοϊκών ρυθμίσεων

Με το άρθρο 203 παρ. 7 του ν.5222/2025, καταργήθηκε η απαλλαγή των τρίτεκνων από το τέλος ταξινόμησης που προβλεπόταν από τον ν.3454/2006.
Η νομοθεσία πλέον δεν κάνει διάκριση μεταξύ τρίτεκνων και πολύτεκνων, αλλά βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων.

ζ) Προσεχείς Αλλαγές (2026–2027)

• Ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων για νέους γονείς και οικογένειες με παιδιά προσχολικής ηλικίας.
• Περαιτέρω μείωση συντελεστών για την τρίτεκνη και πολύτεκνη οικογένεια.
• Εξαιρούνται από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα ατομικής επιχείρησης  νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα κατά το έτος γέννησης τέκνου και τα επόμενα δύο έτη. Εκτιμάται ότι ωφελούνται περίπου 6.000 νέες μητέρες.

Τα μέτρα ισχύουν πανελλαδικά, ωστόσο:

• Πολλοί δήμοι εφαρμόζουν επιπλέον τοπικές φοροαπαλλαγές (π.χ. μειώσεις δημοτικών τελών για πολύτεκνους).
• Οι περιφέρειες μπορούν να υλοποιούν προγράμματα ενίσχυσης γονέων (π.χ. κουπόνια βρεφονηπιακών σταθμών, τοπικά επιδόματα στέγασης).

Συνδυάζονται έτσι κρατικά και τοπικά κίνητρα με στόχο την ενίσχυση της οικογένειας σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας.

• Οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα (άρθρο 11 ΚΦΕ).
• Τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες (ορισμοί βάσει ν.3454/2006).
• Μητέρες ελεύθερες επαγγελματίες ή αγρότισσες που ασφαλίζονται στον e-ΕΦΚΑ.
• Νέοι γονείς που λαμβάνουν παροχές ή επιδόματα.

Φορολογούμενοι με εισόδημα από μισθούς, συντάξεις ή επιχειρηματική δραστηριότητα.

Για τη χορήγηση των παροχών απαιτείται:

• Υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος (Ε1) στην ΑΑΔΕ.
• Δήλωση εξαρτώμενων τέκνων στο Μητρώο ΑΑΔΕ (άρθρο 11 ΚΦΕ).
• Κατοικία στην Ελλάδα και νόμιμη παραμονή.
• Για επιδόματα (παιδιού, γέννησης):
  • Τήρηση εισοδηματικών ορίων ανάλογα με την κατηγορία οικογένειας.
  • Εγγραφή στο Μητρώο Δικαιούχων ΟΠΕΚΑ.
• Για τις μειώσεις φόρου:

Τα τέκνα πρέπει να είναι ανήλικα ή ενήλικα που σπουδάζουν/υπηρετούν τη θητεία τους, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 11 ΚΦΕ.

Το πλαίσιο ρυθμίζεται κυρίως από τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν.4172/2013), του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας, καθώς και από ειδικούς νόμους κοινωνικής πολιτικής (ν.4512/2018, ν.4659/2020, ν.4097/2012 κ.ά.).

Η νομοθεσία περί οικογενειακών επιδομάτων και φορολογικών κινήτρων βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη, στο πλαίσιο της δημογραφικής πολιτικής και της στήριξης της οικογένειας.
Συνιστάται η τακτική ενημέρωση των ενδιαφερομένων μέσω των επίσημων ιστοσελίδων των αρμόδιων φορέων.

• Η ΟΠΕΚΑ προσφέρει προγράμματα όπως «Στέγαση & Εργασία» για οικογένειες που ζουν σε συνθήκες έλλειψης κατοικίας. ekka.org.gr+2ΟΠΕΚΑ+2
• Υπάρχει ενίσχυση για οικογένειες που κατοικούν σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, με ποσά όπως έως 600 ευρώ ετησίως, για οικογενειακό εισόδημα έως ορισμένα όρια. 
• Δημοτικές πρωτοβουλίες: Ορισμένοι Δήμοι χορηγούν τοπικά επιδόματα γέννησης/τεκνοποίησης για να ενισχύσουν τις γεννήσεις και τη στήριξη οικογενειών σε τοπικό επίπεδο.